Zadar: zee-orgel, zonsondergangen en Romeinse ruïnes

Zadar verraste me. Ik had het weggezet als veerhaven, een plek waar je doorheen gaat op weg naar de eilanden, en dat deed ik bijna ook. Toen bleef ik twee nachten en vond ik een van de meest ontspannen stadjes aan de Kroatische kust. De leukste dingen om te doen in Zadar liggen opeengepakt op een klein stenen schiereiland, en veel ervan kost niets.

Is Zadar de moeite waard?

Ja, en ik zou er minstens een volle dag en een avond voor uittrekken. Mensen vragen me of Zadar de moeite waard is als ze twijfelen tussen hier en Split, en ik zeg altijd: stop in Zadar. Het is kleiner, rustiger en vriendelijker voor je portemonnee, de oude stad past op een schiereiland dat je in een kwartiertje van kant tot kant loopt, en er staan een paar bezienswaardigheden die je nergens anders vindt.

De stad heeft ook lagen. Romeinen, Venetianen en een flinke wederopbouw na de laatste oorlog hebben allemaal hun sporen nagelaten, dus je ziet antieke zuilen, Venetiaanse poorten en sober modern steen naast elkaar staan. Niemand jaagt je op, de koffie is goed en de zee ligt altijd een straat of twee verderop.

Het zee-orgel en de Groet aan de Zon

Op de uiterste punt van het schiereiland zakt de kade in brede marmeren treden naar de zee, en onder die treden zitten de pijpen van het zee-orgel. De golven persen er lucht doorheen en de hele kade zoemt, ademt en zucht. Het is nooit twee keer hetzelfde, en op een dag met wat deining klinkt het echt als een instrument. Ik zat er veel langer dan ik van plan was.

Er pal naast ligt de Groet aan de Zon, een grote cirkel van glazen panelen plat in de bestrating. Hij zuigt de hele dag zonlicht op en gloeit na het donker in wisselende kleuren. Kinderen rennen eroverheen, mensen zitten rond de rand en bij schemer wordt het een traag openluchtfeestje. Het zee-orgel van Zadar en die cirkel samen zijn waar de meeste mensen voor komen, en allebei zijn ze gratis.

De oude stad van Zadar en het Romeinse forum

Loop de oude stad in en je komt bij het Romeinse forum, het grootste aan deze kant van de Adriatische Zee. Omgevallen zuilen en versleten steen liggen verspreid over het gras, en één hoge pilaar staat nog overeind op de plek waar vroeger publiekelijk werd gestraft. Ernaast staat de ronde kerk van Sint-Donatus, deels gebouwd met Romeins steen, en de kathedraal van Sint-Anastasia, waarvan je de klokkentoren kunt beklimmen voor uitzicht over de daken en de zee.

Vanaf daar is de oude stad van jou. Smalle marmeren steegjes, kleine pleintjes, het Volksplein met zijn oude loggia en marktkraampjes met fruit en kaas. Trek er een paar uur voor uit zonder plan en je vindt het meeste vanzelf.

De mooiste zonsondergang van Zadar

Alfred Hitchcock zei ooit dat Zadar de mooiste zonsondergang ter wereld heeft, en de stad heeft dat niemand meer laten vergeten. Normaal ben ik sceptisch over zulke uitspraken, maar de zonsondergang van Zadar maakt het waar. Het schiereiland kijkt uit over de open zee en de eilanden naar het westen, dus de lucht heeft nergens iets voor zich.

Mijn routine is simpel. Haal iets te drinken, zoek een plekje op de treden van het zee-orgel met de pijpen die eronder spelen, en kijk hoe de zon achter de eilanden zakt terwijl de glazen cirkel begint te gloeien. Het is de makkelijkste goede avond die ik aan deze kust ken.

Waar ik eet in Zadar

Een paar straten van het water dalen de prijzen en wordt het eten beter. Ik ga voor gegrilde vis, zwarte risotto met inktvisinkt en borden Dalmatische prsut met schapenkaas van het nabije eiland Pag. Voor iets snels en goedkoops zijn er bakkerijen met burek, een bladerdeeg gevuld met vlees of kaas waar je de hele middag op teert.

Dagtrips vanuit Zadar

Heb je meer tijd, dan is Zadar een goede uitvalsbasis. Er varen boten naar de Kornati-eilanden, een doolhof van kale stenen eilandjes verspreid over de zee, en de beroemde meren met hun watervallen en vlonderpaden zijn bereikbaar voor een lange dag met auto of bus. Ik zie allebei als bonus en niet als reden om te komen, want het stadje zelf is genoeg voor een kort verblijf.

Plan je reis naar Zadar

Kroatië gebruikt nu de euro, en Zadar is duidelijk goedkoper dan Split of Dubrovnik, vooral voor eten en drinken. De oude stad is goed te belopen en je hebt er geen auto nodig. Bussen en het vliegveld verbinden het met de rest van de kust, dus het past makkelijk in een bredere reis. Check de actuele prijzen voordat je boekt, want de kust beweegt mee met het seizoen.

In mijn gidsen over Kroatië lees je waar je daarna heen kunt, van de eilanden tot de natuurparken in het binnenland.