Önyargıların ötesinde Sırbistan: hak ettiği değeri görmeyen Balkanlar

Sırbistan neden listende yer hak ediyor

Hollanda’daki arkadaşlarıma yine Sırbistan’a gideceğimi söylediğimde hep aynı kalkık kaşı görüyorum. Sonra onlara Tuna üzerindeki bir kalenin, ızgara etle dolu bir masanın ve bana ısrarla kahve ısmarlamak isteyen bir yabancının fotoğraflarını gösteriyorum ve kaş iniyor.

Sırbistan’da yapılacak en güzel şeylerin bu listesi doğrudan kendi gezilerimden geliyor. Bir arkadaşıma bira başında anlatacağım şey bu: nereye gidilir, ne yenir ve neden tüm ülkede seyahat etmek bu kadar kolay. Sırbistan gezilmeye değer mi? Evet.

Belgrad: gürültülü, ham ve unutması zor

Çoğu gezi Belgrad’da başlar ve bunu hak ediyor. Şehir Sava’nın Tuna ile buluştuğu yerde duruyor ve bu suyu her yerde hissediyorsun. İlk akşamım hep Kalemegdan Kalesi’nde başlar; güneş yeni şehrin ardına inerken iki nehrin birleşmesini izlerim.

Oradan dolaşmaya başlarım. Knez Mihailova yaya ana caddesi; yön bulmak için iyi ama şehrin kişiliğinin yaşadığı yer değil. Onun için eski bohem mahalle Skadarlija’ya git: arnavut kaldırımları ve restoranlardan dışarı süzülen canlı müzik. Sonra Sava ve Tuna üzerindeki yüzen kulüplerin geceyi vücudumun hoşlanmayacağı kadar geç saatlere uzattığı nehir kıyılarına doğru yürü.

Belgrad’da en çok sevdiğim şey tezat. Görkemli eski binalar beton bloklarla yan yana duruyor, hiç uyumayan bir sokağın köşesinde sakin bir kafe var. Cilalı değil ve çekicilik de burada. Kartpostal istiyorsan başka yere git. Yaşayan bir şehir istiyorsan üç gün kal.

Novi Sad ve kuzey

Kuzeye kolay bir gezi seni Novi Sad’a götürüyor ve ben hep araya sıkıştırmanı öneririm. Belgrad’dan daha sakin, daha yeşil ve yürümesi çok kolay. Büyük simge, karşı kıyıdan Tuna’ya bakan Petrovaradin Kalesi. Yukarı yürü, saat kulesini bul ve tepede zaman ayır. Nehrin ve eski şehrin üzerindeki manzara, ikinci kez dönmemin nedeni.

Novi Sad ayrıca o kalenin içinde büyüyen ve şehri Avrupa’nın müzik hayranları arasında haritaya yerleştiren EXIT festivaliyle tanınıyor. Festival sezonu dışında bile kalede stüdyolar, küçük galeriler ve duvarlara sıkışmış kafelerle yaratıcı bir hareket var. Yaya merkezi yavaş öğleden sonralar için yapılmış. Bir kahve söyle ve bir saat hiçbir şey yapma.

Yakındaki Sremski Karlovci yarım günlük gezi için uygun küçük bir barok kasaba ve Fruska Gora tepeleri eski manastırlarla dolu. Daha kuzeyde, Macar sınırına yakın Subotica beni Sırbistan’daki neredeyse her yerden daha çok şaşırttı. Kasaba Art Nouveau mimarisiyle dolu ve Budapeşte ya da Viyana’dan alınmış gibi görünen bir belediye binası var. Bir gece yeter, ama geziye tamamen farklı bir tat veriyor.

Niş ve misafirperver güney

Ziyaretçilerin çoğu güneye hiç gelmiyor, yazık. Niş orada en büyük şehir ve farklı bir havası var: daha yavaş, daha sıcak, biraz daha eski usul. Tarih yoğun. Roma imparatoru Büyük Konstantin bölgede doğdu ve Mediana arkeolojik alanını hâlâ ziyaret edebilirsin. Niş Kalesi yürüyüş için güzel bir yer, Kafatası Kulesi ise Sırbistan’ın geçmişini hatırlatan, ayrıldıktan çok sonra bile aklında kalan ciddi bir yer.

Yine de en iyi hatırladığım insanlar. Güneyde yabancılar seninle konuşuyor. Biri nerelisin diye soruyor, sonra ne yemen gerektiğini söylüyor, muhtemelen sonra da bir sonraki yemeğini söylüyor. Misafirperverlik burada işlerin doğal yürüyüşü.

Zamanın varsa rotaya Djavolja Varos (Şeytan Şehri) kaya oluşumlarını da ekle. Şehir gürültüsünden uzak, tuhaf ve sessiz bir manzara.

Doğa: Drina, Tara ve Uvac

Sırbistan şehirlerden ibaret değil. Batı Sırbistan nefes almak için gittiğim yer. Drina nehri Bosna sınırı boyunca akıyor ve Bajina Basta yakınında suyun ortasındaki bir kayanın üzerinde duran ünlü küçük evi görebilirsin. Arkasında yürüyüş, seyir noktaları ve camı açık yavaş sürüşler için yapılmış kocaman bir orman alanı olan Tara Milli Parkı var.

Yakında Mokra Gora’da, tepelerin arasında kıvrılan ve ulaşım hattından çok bir hikâyeye benzeyen tarihi tren Sargan Eight bulunuyor. Biraz ötede keskin nehir virajları ve tepede uçan akbabalarla tanınan Uvac kanyonu var. Bir süre öylece durduğum yerlerden biri.

Bunu Bosna’da birkaç günle birleştirirsen kolay bir kara turun olur. Daha fazlası Bosna rehberlerimde.

Ne yenir ve maliyeti ne

Yemek, sürekli geri dönmemin büyük bir nedeni. Yerlilerin yediği yerde ye: ızgara et, taze ekmek, kajmak, ajvar ve kahvaltıda fırından gevrek bir burek.

Sırbistan aynı zamanda fiyat-performans açısından iyi. Para birimi Sırp dinarı ve Batı Avrupa’nın çoğuyla karşılaştırınca günlük masraflar çok dostane hissettiriyor. Restoranlar, yerel ulaşım ve pansiyonlar cüzdana kolay geliyor, böylece her beş dakikada paranı düşünmeden iyi yiyip rahat bir yerde kalabilirsin. Fiyatlar değiştiği için gitmeden önce güncel fiyatlara bak. Ev sahiplerinin çoğu zaman gezinin en güzel kısmı olduğu Belgrad dışındaki küçük pansiyonlar için rezervasyon yap, büyük şehirler arasında otobüs ve tren kullan.

Basit bir Sırbistan gezi rotası

Belgrad’a üç gün, Novi Sad’a bir ya da iki gün ver, sonra bir yön seç. Niş ve eski tarih için güneye, doğa istiyorsan Drina ve Tara için batıya git. Benim için en iyi zaman geç ilkbahar ya da erken sonbahar; hava nazik, kalabalık az.

Devam etmek istersen Sırbistan doğal olarak Karadağ ile birleşiyor. Yolda daha fazla rota, ipucu ve hikâye var, o yüzden tüm Sırbistan rehberlerime göz at ve gezinin kendi versiyonunu planla. Bence sen de benim gibi olacaksın: daha ayrılmadan bir sonraki ziyareti düşüneceksin.