Duitsland: steden, kastelen en bossen

Ik ben in Nederland opgegroeid, dus Duitsland is de buurman waarvan ik dacht dat ik hem al kende. Dat klopte niet. Elke keer als ik terugga, vind ik iets dat niets met bier, bratwurst en strikte dienstregelingen te maken heeft. De beste dingen om te doen in Duitsland lopen uiteen van luide, rusteloze steden tot kastelen, wijndalen en donkere bossen. Is Duitsland de moeite waard? Wat mij betreft absoluut. Dit zijn de plekken die ik een vriend als eerste zou aanraden, en bijna allemaal bereik je zonder te vliegen.

Berlijn: geschiedenis, kunst en nachtleven

Berlijn is waar ik zou beginnen. De stad staat nog maar een paar decennia na de val van de Muur in 1989, en dat voel je overal. Loop langs de East Side Gallery, het lange stuk Muur vol muurschilderingen, en besteed daarna een middag aan de Brandenburger Tor, het Holocaustmonument en de koepel van de Reichstag. Het is zwaar, maar daardoor snap je de rest van de stad beter.

Dan is er nog het andere Berlijn. Kreuzberg en Neukölln zitten vol goedkoop eten, vintagewinkels en bars die veel langer openblijven dan je van plan was. De technoscene is niet voor niets beroemd, maar je hoeft niet naar een club om ervan te genieten. Een zomeravond met een drankje langs het kanaal is net zo Berlijn. Heb je nog tijd over, dan is Hamburg de havenstad die veel bezoekers overslaan. De rode bakstenen Speicherstadt en het uitzicht vanaf het plein van de Elbphilharmonie zijn de omweg waard.

Beieren, München en de kastelen

München voelt als een ander land dan Berlijn. Het is netjes, rijk en trots op zijn tradities. Begin op de Marienplatz, eet een pretzel en zoek een echte bierhal. Kom je eind september of begin oktober, dan neemt Oktoberfest de stad over, dus boek je bed op tijd.

De betere reden om je in Beieren te vestigen is wat er buiten de stad ligt. Kasteel Neuschwanstein, het kasteel dat zoveel sprookjeskastelen inspireerde, staat boven het dorpje Hohenschwangau bij Füssen. Vanuit München is het een dagtrip met de trein plus een korte busrit of wandeling. Ga vroeg, want het wordt snel druk. Verder naar het zuiden liggen de Alpen zo dichtbij dat je binnen een paar uur de stad kunt ruilen voor een bergmeer. Als de bergen je te pakken krijgen, zijn mijn gidsen over Oostenrijk de logische volgende stop, want Salzburg ligt vlak over de grens.

De Rijndal en zijn kastelen

Het stuk van de Boven-Middenrijn tussen Koblenz en Bingen staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en is een van mijn favoriete dagen in het land. Er zijn steile wijngaarden, kleine wijnstadjes en op bijna elke bocht een kasteel. Voorbij de Loreley-rots lijkt de rivier getekend voor een ansichtkaart.

Aan beide oevers rijden treinen, dus je kunt in een dorp uitstappen, eten, wat Riesling proeven en weer verder gaan. Voor een rustige lunch vind ik Bacharach en Boppard fijn. Een plan heb je niet nodig, alleen een railpas of een regionaal kaartje en een vrije middag.

Het Zwarte Woud

Het Zwarte Woud is het rustige deel van de reis. Freiburg is een fijne, fietsvriendelijke studentenstad en een goede uitvalsbasis. Vanaf daar loop je naar watervallen bij Triberg, probeer je de beroemde kersentaart en zie je waar de koekoeksklok is ontstaan. De paden zijn goed gemarkeerd, de dorpen zijn stil en de lucht voelt anders na een week in de steden.

Het ligt ook dicht bij de Zwitserse grens, dus een paar dagen in het woud passen prima voordat je naar Zwitserland doorreist. Als je hier maar één ding doet, maak er dan een halve dag wandelen van met een taartstop aan het einde.

Dresden en Saksisch Zwitserland

In het oosten vond ik mijn favoriete verrassing. Dresden werd in de Tweede Wereldoorlog zwaar gebombardeerd, en de herbouwde Frauenkirche in de oude stad is een ontroerend gezicht. De stad heeft barokke gebouwen, musea en cafés langs de rivier.

Minder dan een uur verderop ligt Nationaal Park Saksisch Zwitserland. Hoge zandstenen torens rijzen op uit het bos langs de Elbe, en de Bastei-brug geeft je een uitkijkpunt dat onwerkelijk lijkt. Vanuit Dresden kom je er met de regionale trein en een korte wandeling. Steek je de grens over, dan loopt hetzelfde landschap door in Tsjechië, dat ik behandel in mijn gidsen over Tsjechië.

Een route door Duitsland plannen

Je kunt het hele land in twee tot drie weken zien, maar ik kies liever twee of drie regio’s en ga rustig aan. Een route die ik fijn vind: Berlijn, dan Dresden en Saksisch Zwitserland, dan München en de kastelen, en afsluiten aan de Rijn of in het Zwarte Woud.

Ik reis zo vaak mogelijk met de trein door Duitsland, en het netwerk is de reden dat zo’n reis werkt. Deutsche Bahn is alleen niet altijd op tijd. Vertragingen komen voor, dus ik plan nooit een krappe overstap vlak voor een vlucht. Ik bouw ruimte in, check de DB Navigator-app en houd een plan B achter de hand. Kijk voor regionaal reizen naar het Deutschland-Ticket, een maandabonnement dat lokaal en regionaal vervoer dekt. Het is niet geldig in de snelle langeafstandstreinen, maar voor de Rijn, het Zwarte Woud en Saksisch Zwitserland is het moeilijk te verslaan.

Duitsland gebruikt de euro en pinnen kan op de meeste plekken, maar veel kleine bakkers en dorpswinkels hebben nog steeds liever contant geld. Veel winkels zijn ook op zondag dicht, dus plan je boodschappen. Voor routes, stadstips en treinverbindingen kun je al mijn gidsen over Duitsland bekijken, en vertel me waar je uitkomt.