Zakopane: even de Poolse bergen in

Zakopane is waar Polen de bergen in gaat. Het ligt aan de voet van de Tatra in het uiterste zuiden van het land, een paar uur van Krakau, en het werkt zowel als skistadje in de winter als wandeluitvalsbasis in de zomer. De leukste dingen om te doen in Zakopane zitten verdeeld over het stadje zelf, de houten architectuur en de paden die zo de hoogste bergen van het land in klimmen.

De Krupowki, de hoofdstraat

In Zakopane komt alles uit op de Krupowki, de lange voetgangersstraat door het centrum. Hij staat vol restaurants, winkels, marktkraampjes en straatmuzikanten, en in het seizoen is het er schouder aan schouder. Toeristisch en dat weet hij, maar het is ook waar je eet, een wollen trui koopt die je niet van plan was en voor het eerst oscypek proeft. Loop hem één keer van kant tot kant, duik dan de rustigere zijstraatjes in waar de prijzen zakken.

Wandelen in Zakopane: Morskie Oko en de Tatra

Wandelen in Zakopane is voor de meesten de echte reden om te komen. Het pronkstuk is Morskie Oko, een groot gletsjermeer in een kom van bergtoppen, zo’n uur rijden van het stadje. Naar het meer zelf rijden kan niet. Vanaf de parkeerplaats bij Palenica Bialka is het een geasfalteerde weg van zo’n negen kilometer bergop naar het water, die de meesten in ongeveer twee uur lopen, of je neemt een stuk met een paard en wagen. Het meer aan het eind, omringd door de hoge Tatra, is elke stap waard, en het wordt heel druk, dus begin vroeg.

Dat is de beroemde, maar niet de enige. Kortere dalwandelingen als de Dolina Koscieliska en de Dolina Chocholowska zijn vlakker en ideaal voor een halve dag. Wil je hoogte en ben je fit, dan brengt de Kasprowy Wierch-kabelbaan je het grootste stuk omhoog voor een echte bergkam zonder de hele klim.

Gubalowka en het makkelijke uitzicht

Wil je het klassieke Tatra-panorama zonder te wandelen, neem dan de Gubalowka-kabelspoor. Die klimt de heuvel op aan de kant van het stadje tegenover de bergen, en vanaf boven kijk je recht uit over de hele keten. Op de kam ligt een geplaveide promenade met kraampjes die kaas, schapenvacht en snacks verkopen. Het is de luie weg naar een groots uitzicht, en dat bedoel ik als compliment.

De houten Zakopane-stijl

Zakopane heeft zijn eigen bouwstijl, een houten architectuur met steile daken en gesneden details die hier eind negentiende eeuw ontstond en verbonden is met de schilder en architect Stanislaw Witkiewicz. Je ziet hem in oude villa’s door het stadje, in het kleine houten kapelletje in Jaszczurowka en in de oude houten kerk met zijn historische begraafplaats, Peksowy Brzyzek, waar veel Polen liggen die met de bergen verbonden waren. Trek er een uur voor uit om het echte werk te zien in plaats van de souvenirwinkelversie.

Oscypek en eten in Zakopane

De streekspecialiteit is oscypek, een gerookte schapenkaas uit de bergen die als streekproduct beschermd is. Je ziet hem overal, vaak gegrild op kraampjes en warm geserveerd met een lepel cranberryjam. Daarnaast doet Zakopane stevig bergeten: gegrild vlees, dikke soepen, pierogi en genoeg plekken met een haardvuur in de winter. Geen verfijnde keuken, maar na een dag op de paden precies goed.

Winter of zomer in Zakopane

Het stadje heeft twee totaal verschillende seizoenen. In de winter is het een skigebied, met pistes op de Kasprowy en de Nosal, beginnershellingen en de grote skischans, de Wielka Krokiew, waar wereldbekerwedstrijden worden gehouden. In de zomer draait alles om wandelen, en de paden van makkelijke dalen tot stevige toppen zijn de grote trekker. Lente en herfst zijn rustiger en fijn om te lopen, al kan er op de hoogste paden tot in de vroege zomer sneeuw liggen. Kies je seizoen op wat je wilt doen.

Hoe je vanuit Krakau in Zakopane komt, en het budget

De meesten reizen vanuit Krakau naar Zakopane, zo’n honderd kilometer naar het noorden. Er rijden vaak bussen en minibussen, en het duurt ongeveer twee uur, afhankelijk van het verkeer, dat druk kan zijn in winterweekenden en in de hoogzomer. In het stadje heb je geen auto nodig, al helpt er een om trailheads als Morskie Oko vroeg te bereiken.

Polen gebruikt de zloty, en Zakopane is duurder dan een groot deel van het land omdat het een skioord is, maar het is nog steeds goede waar voor je geld naar West-Europese maatstaven. Een lang weekend dekt het stadje en een paar wandelingen.

In mijn gidsen over Polen lees je waar je daarna heen kunt, van Krakau tot de Baltische kust. Ga je verder naar het zuiden of westen, dan past mijn gids over Tsjechië goed bij een reis door Zuid-Polen.