Berat: Arnavutluk'un bin pencereli şehri

Berat’ta gecelemeyi planlamıyordum, sonra kaldım. Güneye giderken birkaç saatliğine uğradım, kaleye tırmandım, nehrin iki yakasında birbirine bakan iki mahalleye yukarıdan baktım ve günümün geri kalanını sessizce iptal ettim. Berat’ta yapılacak en iyi şeyler karmaşık değil. Yürürsün, tırmanırsın, su kenarında yemek yersin ve çok eski bir kasabanın etrafında kendi işini yapmasına izin verirsin.

Berat’ı görmeye değer mi?

Evet ve ben çoğu insandan daha fazla zaman ayırırdım. Berat’a bin pencereli şehir deniyor, yamaca dizili sıra sıra uzun Osmanlı pencereleri yüzünden; hepsi aynı yöne bakan, koyu ahşap çerçeveli beyaz evler. Sabah ve öğleden sonranın sonunda tüm yamaç aydınlanıyor ve Berat, Arnavutluk’ta gerçekte de fotoğraflardaki kadar güzel görünen az sayıdaki yerden biri.

Çoğu ziyaretçi burayı yarım günlük bir durak gibi aceleye getiriyor. Bence yazık. Bir gece kal, günübirlikçiler gidince kasaba karakter değiştiriyor, lokantalar tur gruplarının yerine yerlilerle doluyor ve eski sokaklar sessizleşiyor.

Mangalem ve Gorica, eski mahalleler

Berat aslında Osum nehriyle ayrılan iki eski mahalle. Mangalem ünlü olanı, kalenin altındaki, bin pencereli dik beyaz yamaç. Sokakları dar, taş döşeli ve çoğu zaman arabalara fazla sıkışık, bu yüzden yaya dolaşıyor ve sürekli başını kaldırıp bakıyorsun.

Nehrin karşısında daha sakin ve daha yeşil olan Gorica var; bana göre fotoğraf için durulacak daha iyi yer, çünkü Mangalem’i bir bütün olarak görüyorsun. İkisini taştan bir Osmanlı köprüsü bağlıyor. Planlamadan günde birkaç kez geçtim, bu da merkezin ne kadar küçük ve yürünebilir olduğunu gösteriyor.

İnsanların hâlâ yaşadığı Berat kalesi

Kale, yani Kala, Mangalem’in üzerindeki tepede; tırmanış dik ama kısa. Çoğu kaleden farklı yanı, boş bir anıt olmaması. Surların içinde insanlar yaşıyor. Evler, eski kiliseler, birkaç küçük pansiyon ve bahçeler var; hepsi tesadüfen yüzlerce yıllık, işleyen bir mahallenin içinde.

Yukarıda nehre, çatılara ve vadiye bakan geniş manzara seni karşılıyor; eski Bizans kiliseleri ve yıkık cami arasında dolaşabiliyorsun. Burada hâlâ aileler yaşadığı için sakin ol ve öylece özel bahçelere dalma. Erken git ya da gün batımına kal, kale boşalıp ışık yumuşadığında.

Osum nehri ve yavaş bir öğleden sonra

Nehir tam ortadan geçiyor ve su boyundaki bölümde akşamımın çoğunu geçirdim. Banklar, birkaç kafe ve lokanta, akşam yürüyüşüne çıkan yerliler. Fazladan bir günün ve bir araban ya da turun varsa, şehir dışında bir saat kadar uzaktaki Osum kanyonları değer; kurak aylarda içinden yürüyebileceğin dar bir boğaz.

Yemek ve şarap

Berat’ta yemek sade ve güzel. Önce börek, fırınlarda sıcak satılan katlı hamur işi, ucuz ve her yerde. Akşam yemeği için su kenarındaki mekanlarda ızgara et, dolma sebze ve taze nehir balığı ara. Porsiyonlar bol, fiyatlar düşük.

Berat, Arnavutluk’un başlıca şarap bölgelerinden birinde ve yöresel içmek için doğru yer burası. Yemeğinle bir kadeh bölgesel kırmızı ya da beyaz iste. Buradaki vadide çok uzun zamandır şarap yapılıyor ve bu, bir buzdolabı mıknatısından daha güzel bir hatıra.

Ne kadar kalmalı ve ne kadara mal oluyor

Berat, Tiran’dan günübirlik gezi olarak işe yarıyor, otobüs ya da furgonla tek yön iki üç saat, ama bir geceyi ülkenin neredeyse her yerinden daha çok hak ediyor. Bir tam gün kaleyi ve iki mahalleyi görmeye yeter. Bir gece, eski sokakları sabah ve akşam kendine bırakır. Masraflar düşük: pansiyonlar, yemekler ve kale girişi mütevazı, Arnavutluk iç kesimiyle aynı seviyede ve yazın kıyıdan daha ucuz.

Sonrasında nereye gidebileceğin için Arnavutluk rehberlerim güneye plajlara ve kuzeye dağlara giden rotayı anlatıyor; Berat, ülke boyunca daha geniş bir geziye rahatça oturuyor.