Wat te doen in Vilnius: de onderschatte hoofdstad van Litouwen

Toen ik vrienden vertelde dat ik naar Vilnius ging, vroegen een paar van hen in welk land dat ligt. Dat zegt genoeg over hoe onderschat de stad is. Na mijn reizen daarheen kan ik zeggen dat er in Vilnius veel meer te doen is dan je zou verwachten van een hoofdstad die zelden in het nieuws komt. In deze Vilnius-reisgids lees je wat ik geweldig vond, wat me verraste en wat ik opnieuw zou plannen.

Is Vilnius de moeite waard?

Ja. Vilnius is een compacte hoofdstad waar je bijna overal naartoe kunt lopen, goed eet voor weinig geld en nog steeds op plekken stuit die je nergens anders vindt. Litouwen betaalt met de euro, wat het voor de meeste Europese reizigers een stuk makkelijker maakt.

Wat ik het fijnst vind, is de mix. Het ene moment sta je in een barokke kerk die eruitziet als een bruidstaart, het volgende moment loop je door een straat met Sovjetgeschiedenis en een graffitimuur. De stad doet geen moeite om indruk te maken, en juist daarom werkt het.

Dwaal door de oude binnenstad van Vilnius

De oude binnenstad van Vilnius is de beste plek om te beginnen. Hij staat op de werelderfgoedlijst van UNESCO en is een van de grootste middeleeuwse binnensteden van Europa die bewaard zijn gebleven. Dat merk je meteen: je kunt uren ronddwalen zonder dat je steegjes, binnenplaatsen en kerken tekortkomt.

Ik raad je aan om de kaart een tijdje weg te stoppen. Loop binnen via de Poort van de Dageraad, volg de Pilies-straat en verdwaal in de zijstraatjes. Kijk ook eens in de binnenplaatsen, want veel daarvan verbergen kleine cafés, galerieën en rustige hoekjes waar de meeste bezoekers zo langsheen lopen. De binnentuinen van de Universiteit van Vilnius zijn ook prachtig en een goede plek om uit te rusten op een warme dag.

Beklim de Gediminastoren en bekijk het Kathedraalplein

Het Kathedraalplein is het hart van de stad, met de witte kathedraal en de losstaande klokkentoren er middenin. Het is een handig afspreekpunt en een makkelijke manier om het ritme van Vilnius te voelen.

Vanaf daar brengt een korte klim je naar de Gediminastoren op de heuvel. De wandeling is niet zwaar en het uitzicht over de rode daken van de oude binnenstad is het ansichtkaartbeeld van de stad. Ik ging aan het eind van de middag omhoog, toen het licht warm werd, en ik zou het precies zo weer doen. Reken erop dat je even moet wachten op de andere fotografen, maar het is het waard.

Steek over naar Uzupis, de republiek hiernaast

Uzupis is een kleine wijk aan de overkant van de rivier de Vilnia die zichzelf een republiek noemt. De wijk riep de onafhankelijkheid uit op 1 april, en dat zet meteen de toon: speels, artistiek en een beetje opstandig. De grondwet hangt in veel talen op een muur langs een van de straten, en een paar regels zijn beroemd om hun humor, zoals de regel dat elke hond het recht heeft om hond te zijn.

Neem hier de tijd voor. Er zijn kleine galerieën, gezellige cafés en een creatief volkje dat het hele idee duidelijk met een knipoog neemt. Het is een korte wandeling vanaf de oude binnenstad en het deel van Vilnius dat ik me het best herinner. Als je maar tijd hebt voor één uitstapje binnen de stad, kies dan dit.

Bezoek de voormalige Lukiskes-gevangenis

Dit is de plek uit het filmpje bovenaan deze pagina. De Lukiskes-gevangenis was een echte gevangenis en is nu een cultuurlocatie. Ze was ook een filmset voor Stranger Things, wat extra nieuwsgierig maakt als je de serie kijkt.

Door die gangen lopen voelt vreemd en een beetje zwaar. Het is geen gewone bezienswaardigheid, en ik raad het aan als je van plekken met een verhaal houdt. Check de actuele openingstijden en rondleidingen voordat je gaat, want wat er te zien is verandert met de evenementen en tentoonstellingen op de locatie.

Maak een dagtrip van Vilnius naar Trakai

Heb je een extra dag, dan is Trakai de beste dagtrip vanuit Vilnius. Het kasteel op het eiland ligt in een meer, met een houten brug naar de rode bakstenen muren, en het ziet eruit als iets uit een sprookje. Je komt er vanuit de hoofdstad met de trein, de bus of de auto, en het past in een halve dag.

Ik liep eerst langs de oever van het meer, stak daarna over naar het kasteel en liep door het museum erbinnen. Als het weer goed is, kun je een bootje huren en het kasteel vanaf het water zien. Na een paar dagen over de kinderkopjes is het een rustige afwisseling op het stadsleven.

Praktische tips voor Vilnius

Vilnius is makkelijk te voet te doen, en de straten in de oude binnenstad zijn geplaveid met kinderkopjes, dus neem comfortabele schoenen mee. Met twee of drie dagen zie je de belangrijkste dingen, en een vierde dag geeft je ruimte voor Trakai of een rustige ochtend in een café. Prijzen, openingstijden en treintijden veranderen, dus check ze vlak voor je reisdatum.

Vilnius past ook in een langere route door de Baltische staten. Voor het volgende land op de lijst kijk je bij mijn gidsen over Letland, of je gaat naar het zuiden en ontdekt wat Polen te bieden heeft.

Vilnius verraste me. De stad heeft de historische charme van een grote Europese stad, het eigenzinnige karakter van een plek als Uzupis en genoeg afwisseling om ook een korte reis interessant te houden. Wil je een stedentrip die niet het gebruikelijke toeristenscript volgt, dan is dit een heel goede keuze.

Bekijk al mijn gidsen over Litouwen voor tips, routes en verhalen van onderweg, en laat me weten welk deel van Vilnius je als eerste wilt zien.